ღამის ხედვის ხელსაწყოების ტექნოლოგიური ევოლუცია და თანამედროვე ტენდენციები

ღამის ხედვის ხელსაწყოები (Night Vision Devices – NVD) თანამედროვე სამხედრო აღჭურვილობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კომპონენტია, რომლის დანიშნულებაა ადამიანის ხედვის შესაძლებლობების გაფართოება დაბალი განათების ან სრული სიბნელის პირობებში.
ღამის ხედვის ხელსაწყოები რომელიც თავდაპირველად ჯერ კიდევ მეორე მსოფლიო ომის დროს შეიმუშავეს, დღემდე განიცდიან უწყვეტ ევოლუციას და მოდერნიზაციას, რომელიც ეფუძნება ოპტოელექტრონიკის, ფოტონიკისა და ბოლო წლებში უკვე ხელოვნური ინტელექტის ელემენტების ინტეგრაციას.

ღამის ხედვის ხელსაწყოების მუშაობის ტექნოლოგიაში გარკვევამდე, წინასწარ მნიშვნელოვანია იცოდეთ გარკვეული ნიუანსები ზოგადად სინათლის წყაროს შესახებ. სინათლის ტალღაში როგორც ელექტრომაგნიტურ გამოსხივებაში, ენერგიის რაოდენობა დაკავშირებულია მის ტალღის სიგრძესთან: მოკლე ტალღის სიგრძეებს უფრო მეტი ენერგია აქვთ. ხილულ შუქს შორის იისფერს ყველაზე მეტი ენერგია აქვს, ხოლო წითელს – ყველაზე ნაკლებად. ხილული სინათლის სპექტრის გვერდით არის ინფრაწითელი სპექტრი.

ინფრაწითელი სპექტრი ჩვეულებრივ იყოფა შემდეგ კატეგორიებად, რომლებიც განისაზღვრება ტალღის სიგრძით:

კატეგორია	ტალღის სიგრძე (მიკრონებში, μm)	მახასიათებლები და დანიშნულება
ახლო ინფრაწითელი (NIR)	0.75 – 1.4 μm	მდებარეობს ხილული შუქის შემდეგ. გამოიყენება ოპტიკურ კომუნიკაციაში, ღამის ხედვის სისტემებში და ბიომედიცინაში.
მოკლეტალღოვანი ინფრაწითელი (SWIR)	1.4 – 3 μm	გამოიყენება ლაზერულ სისტემებში, მასალების ანალიზში, ჰიპერსპექტრულ გამოსახულებაში.
საშუალოტალღოვანი ინფრაწითელი (MWIR)	3 – 8 μm	მიიჩნევა თერმული სპექტრის ნაწილად. გამოიყენება სითბურ ხედვაში, სპეციალურ ზუსტ სითბურ კამერებში.
გრძელტალღოვანი ინფრაწითელი (LWIR)	8 – 15 μm	ასევე თერმული სპექტრის ნაწილი. უმეტესობა სითბური კამერებისა ფუნქციონირებს ამ დიაპაზონში.
შორეული ინფრაწითელი (FIR)	15 – 1000 μm	შედარებით დაბალი ენერგიის მქონე. გამოიყენება სამეცნიერო კვლევებში, ასტრონომიაში, ბიოლოგიაში და სამედიცინო თერაპიაში.

დამატებითი განმარტებები:

• Thermal IR (თერმული ინფრაწითელი) — ეს არ არის დამოუკიდებელი კატეგორია, არამედ მოიცავს MWIR და LWIR დიაპაზონებს, რომლებიც ადამიანის და ტექნიკური ობიექტების მიერ გამოსხივებული სითბოს დასაფიქსირებლად გამოიყენება.
• FIR — მიუხედავად იმისა, რომ მასშიც არის სითბოსთან დაკავშირებული გამოსხივება, პრაქტიკულად ნაკლებად გამოიყენება ტაქტიკურ და სამხედრო სითბურ კამერებში, რადგან საჭიროებს სპეციალურ დეტექტორებს.

ღამის ხედვის ხელსაწყოები – ტექნოლოგიური საწყისები

ღამის ხედვის ხელსაწყოების საწყისი ტექნოლოგიების შექმნა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდის გერმანიასა და აშშ-ს უკავშირდება, სადაც შემუშავდა პირველი ინფრაწითელი სენსორები და აქტიური ნათების სისტემები. ეს მოწყობილობები იყენებდნენ ინფრაწითელ პროჟექტორებს და ძველ ტუბულურ კათოდურ გადამქმნელებს. ერთ-ერთი ასეთი იყო Stg-44 ავტომატისთვის განთკუთვნილი ღამის ხედვის სამიზნე მოწყობილობა Zielgerät ZG 1229 “Vampir”, რომელიც გერმანიაში 1944 წელს, კომპანია Allgemeine Elektrizitäts-Gesellschaft (AEG)-მა შეიმუშავა. ძირითადი პროფილით კომპანია ელექტროტექნიკის, მათ შორის საყოფაცხოვრებო ტექნიკის, ნათურების და მანათობელი ხელსაწყოების წარმოებაზე იყო ორიენტირებული.
მიუხედავად დიდი ზომისა და მასისა, სისტემა “ვამპირი” მსროლელს მნიშვნელოვან ტაქტიკურ უპირატესობას სძენდა ღამის ბრძოლაში, თუმცა მასიური სერიული წარმოება არ მომხდარა და 1944-45 წლებში 200 ერთეულზე ცოტა მეტით შემოიფარგლა, რომელსაც ომის ბოლო ეტაპზე დივერსიული ქვედანაყოფები იყენებდნენ.

გერმანულთან შედარებით ბევრად დიდი წარმატება ჰპოვა ამერიკულმა Sniperscope-ს სერიის ღამის ხედვის სისტემებმა, რომელიც რამდენიმე მოდიფიკაციაში შემუშავდა II მსოფლიო ომისა და კორეის ომის პერიოდში. ესენი იყო:
M1 Sniperscope – 1944–1945 წლები. 6 V იანი ბატარეით – ხედვის მანძილი 70 იარდი. წონა 11 კგ
M2 Sniperscope – 1945–1946 – ხედვის მანძილი გაიზარდა 100 იარდამდე. გაუმჯობესებული ელექტრონიკით და გაძლიერებული IR პროჟექტორით. წონა 12 კგ
M3 Sniperscope – 1950–1953 უკეთესი ხედვის ხარისხით, გაძლიერებული კვების სისტემა, ხედვის მანძილი 125 იარდი. წონა 12,5 კგ

ღამის ხედვის ხელსაწყოების მუშაობის პრინციპები:

1. ინფრაწითელი სპექტრის გამოსახულების გამაძლიერებელი მოწყობილობები
(Image Intensification – I²)
ღამის ხედვის ხელსაწყოების მუშაოების ზოგადი პრინციპები შემდეგია:

• ფუნქციონირებს დაბალი სინათლის (მაგალითად, ვარსკვლავების ან მთვარის ნათება) გაძლიერების გზით.
• იყენებს ფოტოკათოდს, რომელიც გარდაქმნის ფოტონებს ელექტრონებად.
• ელექტრონების ნაკადის გაძლიერება ხდება მიკროარხოვანი ფირფიტის (Microchannel Plate, MCP) მეშვეობით.
• საბოლოოდ, ელექტრონები გამოდიან ფოსფორულ ეკრანზე, სადაც ადამიანის თვალის მიერ ნათებად აღიქმება.

თაობები – ღამის ხედვის ხელსაწყოების ტექნოლოგიური განვითარება

ღამის ხედვის ხელსაწყოები (Night Vision Devices – NVD) იყოფა თაობებად (Gen 0 – Gen 4) მათი ტექნოლოგიური განვითარების მიხედვით. ყოველი თაობა მნიშნელოვნად განსხვავდება გამოსახულების ხარისხით, მგრძნობელობით, ექსპლუატაციის ვადით და ღირებულებით.

---

🌑0 თაობა (Generation 0):

🕒 პერიოდი: 1939–1950-იანი წლების დასაწყისი
🔬 ტექნოლოგია:
აქტიური ინფრაწითელი სისტემა (Active IR): Gen 0 სისტემებს აუცილებლად სჭირდებოდა გარე ინფრაწითელი განათება (IR spotlight), რომელიც ობიექტზე ანათებდა უხილავ შუქს. ხელსაწყო ამ შუქის ანარეკლს აფიქსირებდა და გარდაქმნიდა ხილულ გამოსახულებად.
ვაკუუმური ელექტრონული მილი: გამოსახულება იქმნებოდა ელემენტარული ვაკუუმური სისტემით, რომელიც სინათლის ამპლიტუდას ოდნავ აძლიერებდა.
მოითხოვდა ძლიერ IR პროჟექტორებს
დაბალი ეფექტურობა და მტრის მხრიდან მაღალი დემასკირების რისკი
ნიმუშები: ZG 1229 Vampir (გერმანია), M1 Sniperscope (აშშ)

---

🌑 I თაობა (Generation I)

🕒 პერიოდი: 1960–1970-იანი წლები
🔬 ტექნოლოგია:

• მუშაობს აქტიური ინფრაწითელი (IR) განათების დახმარებით
• იყენებს ელექტრონულ ვაკუუმურ მილს გამოსახულების გასაძლიერებლად
• გამოსახულება აქვს დაბალი კონტრასტის, არამკვეთრი კიდეებით

📌 მახასიათებლები:

• ხედვის მანძილი: 75–100 მ
• გამოსახულების ხარისხი – დაბალი
• იაფია და მარტივია ტექნიკურად
• საჭიროებს გარე IR პროჟექტორს
• ხანმოკლე სიცოცხლის ციკლი (~1,000–2,000 საათი)

📍 ნიმუშები:

• ამერიკული M2/M3 Sniperscope, AN/PVS-1, AN/PVS-2, AN/PAS 6
• საბჭოთა НСПУ, 1ПН34
  
  НСПУ-1 (საბჭოთა კავშირი) და AN/PVS-1 (აშშ) ღამის ხედვის სამიზნეები.

---

🌘 II თაობა (Generation II)

🕒 პერიოდი: 1970-იანების ბოლო – 1980-იანი წლები
🔬 ტექნოლოგია:

• ინტეგრირებულია მიკროარხული ფირფიტა (microchannel plate – MCP), რაც მნიშვნელოვნად ზრდის სინათლის გაძლიერებას
• პასიური ხედვის შესაძლებლობა – აღარ სჭირდება დამატებით IR განათება ჩვეულებრივ ღამეში

📌 მახასიათებლები:

• ხედვის მანძილი: 200–400 მ
• უკეთესი გამოსახულების კონტრასტი და გარჩევადობა
• უფრო გრძელვადიანი მუშაობის ციკლი (~2,500–5,000 საათი)
• კარგი ხედვა სუსტი ბუნებრივი შუქის პირობებში (მთვარე, ვარსკვლავები)
• ზოგჯერ მაინც იყენებს IR განათებას ძალიან ცუდი ამინდის ან ნულოვანი განათების პირობებში (შენობა, სარდაფი, გვირაბი)
• შესაძლებელი გახდა პორტატული მოწყობილობების გამოყენება

📍 მაგალითები:

• ამერიკული AN/PVS-4, AN/PVS-5,
• რუსული 1ПН58

---

🌗 III თაობა (Generation III)

🕒 პერიოდი: 1990-იანი წლები – დღემდე
🔬 ტექნოლოგია:

• გამოიყენება გალიუმის არსენიდის (GaAs) ფოტოემისიური კატოდი, რაც უზრუნველყოფს გაცილებით მაღალ მგრძნობელობას. გალიუმის არსენიდის ფოტოემისიური კატოდის ტექნოლოგიაში დღეს-დღეობით მეწინავე კომპანიებია L3Harris Technologies და Elbit Systems of America. ასევე ფრანგული Thales
• მიკროარხული ფირფიტა მოდიფიცირებულია იონური ბარიერით, რაც აქვეითებს გამოსახულების ხარვეზებს და ზრდის სიცოცხლის ხანგრძლივობას

📌 მახასიათებლები:

• ხედვის მანძილი: 300–600+ მ
• გამოსახულება – მაღალი გარჩევადობა, ნაკლები დაბინძურება.
• გამძლეობა: 10,000+ საათი
• შესანიშნავი მუშაობა სრულიად ბუნებრივ შუქზე (მთვარის გარეშე)
• უკეთესი ეფექტურობა მტვრის, ნისლისა და მაღალი ტენიანობის პირობებში

📍 ნიმუშები:

• AN/PVS-7, AN/PVS-14 (აშშ)
• Thales MINIE-D
• Elbit Systems ANVIS

GEN III OMNI I–IX

GEN III OMNI I–IX აღნიშნავს ღამის ხედვის მილაკების (Image Intensifier Tubes) განვითარების ევოლუციას მესამე თაობის (Generation III) ფარგლებში, რომელიც გამოიყენება აშშ-ის არმიის მიერ. OMNI ნიშნავს “Omnibus Procurement” — ანუ მრავალწლოვან, თანმიმდევრულ შესყიდვით პროგრამას, რომლის ფარგლებში თითოეული OMNI-ის თაობა წარმოადგენს ტექნოლოგიურ გაუმჯობესებას წინა ვერსიასთან შედარებით.

OMNI	წელი (დაახლოებით)	ძირითადი გაუმჯობესება	ტუბის ტიპი	ფოტოკათოდი	ფოსფორის ტიპი	SNR (სიგნალ-ხმაურის თანაფარდობა)	შენიშვნები
I	1991	საწყისი Gen III სტანდარტი	MX-10160	GaAs	მწვანე (P43)	~21–24	პირველი მასობრივი წარმოება Gen III სისტემისთვის
II	1993	გაზრდილი ექსპლუატაციის ვადა	MX-10160A	GaAs	მწვანე (P43)	~24	სტაბილური სამთავრობო სტანდარტი
III	1995	გაუმჯობესებული სიგნალის სისუფთავე	MX-10160B	GaAs	მწვანე (P43)	~25–26	განახლებული კათოდის მგრძნობელობა
IV	1997	Auto-gating ტექნოლოგიის დანერგვა	MX-10160C	GaAs	მწვანე (P43)	~26–27	ცვალებადი სინათლის პირობებში უკეთესი ფუნქციონალი
V	1999	დაბალ განათებაზე უკეთესი გამოსახულება	MX-10160D	GaAs	მწვანე (P43)	~27–28	მომატებული მგრძნობელობა დაბალ სინათლეზე
VI	2001	გაუმჯობესებული რეზოლუცია და ნაკლები ხმაური	MX-10160E	GaAs	მწვანე (P43)	~28–29	შიდა auto-gating სტაბილურობა
VII	2003	“Thin-film” დიზაინი	MX-10160F	GaAs	მწვანე (P43)	~29–30	ხმაურის შემცირება და მეტი კონტრასტი
VIII	2006	“Unfilmed” მილაკები, თეთრი ფოსფორი	MX-11769	GaAs	თეთრი (P45)	30–33	გამჭვირვალე გამოსახულება, მცირე ჰალო
IX	2010+	უმაღლესი ხარისხი, მაღალი SNR	MX-11769A	GaAs	თეთრი (P45)	33–36+	იყენებენ L3Harris-ის IV თაობის ღამის ხედვის ხელსაწყოები

განმარტებები:

• GaAs — გალიუმის არსენიდი; ძალიან მგრძნობიარე ფოტოკათოდი, სტანდარტია Gen III-ში.
• Auto-gating — ტექნოლოგია, რომელიც იცავს მილაკს სინათლის ნაკადის სწრაფი ცვლილებისას (მაგ. აფეთქება).
• Unfilmed — მილაკის შიდა დამცავი ფენის მოხსნა ხარვეზების შესამცირებლად.
• P43/P45 — ფოსფორის ტიპები: P43 = მწვანე, P45 = თეთრი.
• SNR (Signal-to-Noise Ratio) — გამოსახულების სისუფთავე/ხმაურის მაჩვენებელი.

ჰიბრიდული ღამის ხედვის ხელსაწყო AN/PSQ-42 ENVG-B

ამერიკული წარმოების III+ თაობის ერთ-ერთი უახლესი და მაღალტექნოლოგიური, ჩაფხუტზე სამაგრი ინდივიდუალური, ჰიბრიდული, ჭკვიანი ღამის ხედვის სათვალეებია
AN/PSQ-42 ENVG-B.
AN/PSQ-42 ENVG-B ერთობლივად შემუშავებულია 2018-19 წლებში, ამ სფეროში მოწინავე კომპანიების L3 და Elbit Systems-ის მიერ და წარმოადგენს მესამე თაობის პასიური ინფრაწითელი სპექტრის ღამის ხედვის სათვალის, სითბოვიზორის და ინფორმაციის გაცვლის მოდულის ჰიბრიდულ სისტემას, რომელიც ბრძოლის ველის კონტროლის, დაზვერვის და მებრძოლის დამატებითი ინფორმაციით LIVE რეჟიმში მომარაგების საშუალებას იძლევა.
კონსტრუქცია ბინოკულარული ტიპისაა, ხიდურა შემაერთებელი აერთიანებს ორ ცალ I² ტექნოლოგიის თეთრი ფოსფორის ფილტრზე მომუშავე, გამოსახულების გაძლიერებული აღქმის 18 მმ დიამეტრის ტუბებს. თითოეული 40° ხედვის სექტორით.
მარჯვენა ტუბზე კონსტრუქციულად ინტეგრირებულია სითბური ხედვის კამერა, საიდან მოღებული გამოსახულებაც მკვეთრი კონტურის სახით გადაედება ორივე ტუბში მიღებულ გამოსახულებაზე არსებულ უძრავ და მოძრავ ფიგურებზე.
სითბური კამერიდან მიღებული გამოსახულება გამოდის 1280X1024 რეზოლუციის “შერეული, ვირტუალური რეალობის” ეკრანზე, რომელზეც აისახება დამატებითი ინფორმაცია ბრძოლის ველის შესახებ. მათ შორის მაგნიტური ჩრდილოეთი, აზიმუტი, მიზნის მიმართულება, მანძილი მიზნამდე, ელემენტის მდგომარეობა, დრო და ასე შემდეგ.
ინფორმაციის მიღება-გაცვლისთვის ხელსაწყო უსადენოდ დაკავშირებულია, ინდივიდუალურ კავშირგაბმულობის საშუალებასთან (რადიოსადგური Harris Falcon III).
ხელსაწყოს თერმული კამერიდან მიღებული გამოსახულება ლაივ რეჟიმში მიეწოდება ზემდგომ და ქვემდგომ რგოლებსაც C5ISR ან მისი წინამორბედი სისტემების ერთიან ქსელში.
უსადენო და სადენიანი კავშირით ხელსაწყოს დაკავშირება შესაძლებელია ავტომატზე ან ტყვიამფრქვევზე დაყენებულ სამიზნე კომპლექსთანაც.
ჰიბრიდული ხედვის ხელსაწყოს ოპერირების ელემენტები (ღილაკები და გადამრთველები) ასევე კონექტორის ბუდე და ინფრაწითელი მაშუქი განლაგებულია შემაერთებელ ხიდურაზე.
ხელსაწყოს ელექტრო კვება მხოლოდ ჩაფხუტის უკან დასამაგრებელი ბატარეების ბლოკიდან ხდება, რომელშიც 4 ცალი AA ელემენტი იდება. ელემენტების ბლოკიდან დენის მიწოდება შესაძლებელია პირდაპირ კაბელით, მარჯვენა მხარეს არსებულ პორტიდან ან სამაგრი სოკეტის გავლით, ჩაფხუტის შუბლა სამაგრ ბუდეში ჩასმული უნივერსალური სამაგრი კრონშტეინიდან.
კაბელი და მისი შტეკერი-კონექტორი 9 წვერიანია და ელექტროდენის მიწოდების გარდა ინფორმაციის გატარების ფუნქციასაც ითავსებს.
ელექტროდენის მიწოდება და ინფორმაციის გადაცემა შესაძლებელია ჩაფხუტზე დამაგრებული Ops-Core RAILINK ტიპის ჰიბრიდული გვერდულა რელსების გავლითაც.
საერთო ჯამში ტექნიკური შესაძლებლობების სრულად გამოყენების შემთხვევაში ეს ღამის ხედვის ხელსაწყოები მნიშვნელოვნად ზრდის ინდივიდუალური მებრძოლების და მთლიანად ჯგუფის შესაძლებლობებს.

---

🌕 IV თაობა (Generation IV)

IV თაობის ღამის ხედვის ხელსაწყოები (Generation IV NVG) წარმოადგენს ყველაზე მოწინავე და დახვეწილ ტექნოლოგიას, რაც დღემდე არსებობს გამოსახულების გამაძლიერებელი მოწყობილობების სფეროში. მიუხედავად იმისა, რომ Gen IV როგორც ოფიციალური სამხედრო სტანდარტი ბევრ ქვეყანასა და კომპანიაში არ არის ფორმალურად მიღებული (ზოგი მას Gen III+ ან Gen III Pinnacle-ს უწოდებს), ტექნოლოგიური თვალსაზრისით მას გარკვეული მკაფიო და განსხვავებული მახასიათებლები აქვს.
თანამედროვე მოდელებში ხედვის მანძილი გაზრდილია 600+ მეტრამდე. რესურსი 15,000+ საათი.

ტექნოლოგია / მახასიათებელი	აღწერა
ფოტოკათოდი (GaAs — გალიუმის არსენიდი)	იგივე რაც Gen III-ში, მაგრამ დახვეწილი სტრუქტურით, რაც ზრდის მგრძნობელობას დაბალი სინათლის პირობებში.
იონური ბარიერის მოცილება ან გაუმჯობესება	ერთ-ერთი მთავარი სიახლეა — ტრადიციული იონური ბარიერის (Ion Barrier Film) მოცილება ან მისი ულტრათხელი ვარიანტის გამოყენება, რაც უზრუნველყოფს უფრო მკვეთრ და სწრაფ რეაგირებას.
სწრაფი რეაგირება სინათლის ცვალებადობაზე (დამცავი ავტომატიკა – Auto-Gating)	ძალიან სწრაფად არეგულირებს გამაძლიერებლის მუშაობას ძლიერი სინათლის წყაროებზე — აფეთქებები, ცეცხლი, ნათურა. იცავს მილაკს და აუმჯობესებს გამოსახულების ხარისხს.
უწყვეტი კონტრასტი და დეტალიზაცია	გამოსახულება არ იბინდება მცირე განათების დროს; ფერები რჩება მკვეთრი, ზედაპირები — დეტალური.
დამუშავებული Microchannel Plate (MCP)	MCP (ელექტრონების გამაძლიერებელი ფირფიტა) მზადდება გაუმჯობესებული სტრუქტურით — ელექტრონების ნაკადი უფრო მკაფიოდ მოძრაობს და გამოსახულება კიდევ უფრო მაღალი გარჩევადობისაა.
სიგნალ-ხმაურის თანაფარდობა Signal-to-Noise Ratio (SNR) ≥ 30–40	უფრო მაღალი ვიდრე Gen III-ში, რაც ნიშნავს ნაკლებ ხარვეზებს გამოსახულებაში და უკეთეს დეტალიზაციას დაბალ განათებაში.
მუშაობა დაბალი განათების პირობებში(Low-Light Resolution)	Gen IV ხელსაწყოები ეფექტურად მუშაობენ თუნდაც ვარსკვლავების შუქზე — საჭიროება არ არის ხელოვნური განათებისთვის.

ნიმუშები:

• L3Harris GPNVG-18 (ოთხ ტუბიანი)
• BNVD-Fusion (NV + thermal combo)

ფოსფორული ეკრანები ღამის ხედვის ხელსაწყოებში:

ღამის ხედვის მოწყობილობაში, სურათის გამაძლიერებელი მილაკის (IIT — Image Intensifier Tube) საბოლოო საფეხურზე არის ფოსფორული ეკრანი. ტრადიციულად, ამ ეკრანზე გამოიყენებოდა:

• მწვანე ფოსფორი (P22 ან P43 ტიპი) — გვხვდება Gen II და Gen III მოწყობილობებში;
• თეთრი ფოსფორი (P45 ტიპი) — გამოიყენება Gen III+ და IV თაობის მილაკებში.

თეთრი ფოსფორის მთავარი უპირატესობები:

ბუნებრივი ფერის მიმდევრობა – გამოსახულება უფრო უახლოვდება დღის ხედვას, ნაცრისფერსა და ცისფერს შორის ტონალობაში. არ ღლის თვალს ისე, როგორც მწვანე.
დეტალების უკეთ გარჩევადობა – მაღალი კონტრასტი და უკეთესად შესამჩნევი ტექსტურები და ფორმები.
სპეცოპერაციებისთვის იდეალურია – სპეცრაზმის მებრძოლები, პილოტები და მზვერავები უფრო ადვილად აღიქვამენ გარემოს რეალურ დეტალებს.

---

თაობათა შედარებითი ცხრილი

თაობა	გამოჩენის წელი	ხედვის მანძილი	IR სჭირდება?	გამოსახულება	სიცოცხლის ხანგრძლივობა
Gen I	1960-70s	75–100 მ	კი	დაბალი	1,000–2,000 სთ
Gen II	1980-იანები	200–400 მ	არა	საშუალო-კარგი	2,500–5,000 სთ
Gen III	1990–დღემდე	300–600+ მ	არა	მაღალი	10,000+ სთ
Gen IV	2000–დღემდე	600+ მ	არა	ძალიან მაღალი	15,000+ სთ

თანამედროვე ტენდენციები და ტექნოლოგიური სინთეზი

თანამედროვე ღამის ხედვის ხელსაწყოები სულ უფრო მეტად ეფუძნება ჰიბრიდულ სისტემებს, რომელშიც ერთდროულად მოქმედებს I² და თერმული მოდულები. აღსანიშნავია შემდეგი ძირითადი ტენდენციები:

1. ციფრული ღამის ხედვა (Digital NV)

• გამოსახულება მუშავდება CMOS ან CCD სენსორების საშუალებით
• ციფრული მონაცემების დამუშავება რეალურ დროში – AI ანალიზის ინტეგრაცია
• გაერთიანება სათვალთვალო სისტემებთან და დაზვერვის და ინფორმაციის გაცვლის ISR ქსელებთან

მაგალითად: ENVG-B (Enhanced Night Vision Goggle – Binocular), რომელიც აერთიანებს I² + FLIR + ციფრულ HUD ინტერფეისს

---

2. AI და Deep Learning მოდულების ინტეგრაცია (მიმდინარეობს მუშაობა)

• ობიექტის ავტომატური აღმოჩენა, კლასიფიკაცია და საფრთხის შეფასება
• ევოლუციური ალგორითმები სურათის გაუმჯობესებისთვის დაბალი ხარისხის პირობებში
• შეხამება ხმოვანი და ვიზუალური შეტყობინების სისტემებთან

---

3. ნეირომორფული და ბიონიკური ხედვის სისტემები (პერსპექტიული)

• შთაგონებულია ადამიანის ხედვითი ნეირონების მუშაობით
• გააჩნიათ თვითშესწავლის უნარი; გარდაქმნიან ფოტონულ სიგნალებს ელექტროქიმიურ იმპულსებად.
• მომავალში შეიძლება ჩადგნენ მებრძოლის ბიონიკურ ქსოვილებში (მაგ., გაძლიერებული რეალობის ჩაფხუტები (Augmented Reality Helmet), თვალის იმპლანტები და სხვა)

---

ღამის ხედვის ტექნოლოგიები შექმნის დღიდან განიცდის მრავალგანზომილებიან ევოლუციას – ოპტიკური, თერმული და ციფრული სეგმენტების შერწყმით. მისი განვითარება პირდაპირ უკავშირდება სამხედრო ოპერაციების ეფექტიანობას ღამის და შეზღუდული ხილვადობის პირობებში. თანამედროვე სისტემები არამარტო აფიქსირებენ გამოსახულებას, არამედ ხდებიან ინფორმაციის დამუშავების და ანალიზის სრულფასოვან მოდულებად — რაც იძლევა რეალურ უპირატესობას მოწინააღმდეგის მიმართ.

მომავლის ტენდენციები — მათ შორის ხელოვნური ინტელექტის, ნეირომორფული არქიტექტურის და ბიომიმეტიკური მასალების გამოყენება — ღამის ხედვას გადაიყვანს გარემოს და სიტუაციის ინდივიდუალური აღქმის ახალი ხარისხისკენ.